Wirusowe Zapalenie Wątroby typu A (WZW A)


Jest chorobą wywoływaną przez wirus A zapalenia wątroby z rodziny Picornaviridae, który jest odporny na działanie czynników zewnętrznych, tj. temperatura, substancje chemiczne.

Ludzie są jedynym rezerwuarem wirusa wywołującego WZW A, który przenoszony jest głównie drogą pokarmową. Do zakażenia może dojść przez:

  • kontakt bezpośredni z zakażonym człowiekiem (np. przeniesienie wirusa poprzez nie umyte po wyjściu z toalety ręce),
  • kontakty seksualne z osoba zakażoną lub chorą,
  • najczęściej poprzez spożycie skażonego pożywienia (np. nie umytych owoców)
    i skażonej wody.

Osoby zakażone HAV są zakaźne nawet w okresie 2 tygodni przed pojawieniem się u nich pierwszych objawów i około tygodnia (czasem więcej) po ich ustąpieniu.

Początek choroby jest nagły, a przebieg kliniczny zależy w dużym stopniu od wieku chorego. Przebieg zakażenia u małych dzieci w ponad 90% jest bezobjawowy. Zachorowania dzieci przebiegają łagodnie, skąpo objawowo. Osoby dorosłe chorują ciężej, na ogół pełnoobjawowo. Ciężkość choroby wzrasta wraz z wiekiem.

U osób dorosłych częstym objawem zakażenia HAV jest żółtaczka (utrzymująca się od jednego do kilku tygodni), której towarzyszą objawy ogólne, tj. gorączka, brak apetytu, nudności, wymioty. Objawy te pojawiają się 2-7 tygodni od momentu zakażenia i mogą trwać nawet przez wiele tygodni. U około 15% pacjentów objawy nawracają lub trwają ciągle nawet przez okres 6-9 miesięcy.

WZW A występuje na całym świecie, dlatego ważne jest unikanie ryzykownych zachowań także w czasie pobytu za granicą. Podstawą w zapobieganiu zakażeniom jest przestrzeganie zasad higieny, także przy przygotowywaniu i spożywaniu posiłków.

Nie ma specyficznego leczenia. Dostępna jest natomiast skuteczna szczepionka.

Sytuacja epidemiologiczna:

Tabela 1.
Liczba zachorowań i zapadalność na wirusowe zapalenie wątroby typu A w Wielkopolsce i Polsce w latach 2010-2018.

 

ROK

WIELKOPOLSKA

POLSKA

l. zachorowań

zapadalność

l. zachorowań

zapadalność

2010

35

1,02

155

0,41

2011

7

0,20

65

0,17

2012

3

0,09

71

0,18

2013

9

0,26

48

0,12

2014

10

0,29

76

0,20

2015

2

0,06

49

0,13

2016

1

0,03

35

0,09

2017

487

13,96

3007

7,82

2018

42

1,20

1457

3,79

Wykres 1. Liczba zachorowań na wirusowe zapalenie wątroby typu A w Wielkopolsce i Polsce w latach 2010-2018.

wzwa2018

 

W związku z wystąpieniem na terenie województwa wielkopolskiego ognisk wirusowego zapalenia wątroby typu A prowadzony jest wzmożony nadzór nad wszystkimi zgłoszonymi przypadkami w ramach działań przeciwepidemicznych i zapobiegawczych.
W każdym przypadku zgłoszenia podejrzenia/zachorowania prowadzone jest dochodzenie epidemiologiczne mające na celu ustalenie czynników ryzyka, narażenie na zakażenie (kontakt domowy/seksualny, środowisko pracy/szkoły itp.) oraz narażenie związane z żywnością (praca/spożywanie).

Według danych Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC), w okresie od 2016 r. na terenie Europy występują liczne ogniska zachorowań na wirusowe zapalenie wątroby typu A (m.in. Austria, Belgia, Dania, Finlandia, Francja, Niemcy, Włochy, Irlandia, Holandia, Norwegia, Portugalia, Hiszpania, Słowenia, Szwecja i Anglia). Zachorowania w szczególności dotyczą mężczyzn o orientacji homoseksualnej (ang. MSM).

Zgodnie z danymi Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego-Państwowego Zakładu Higieny (NIZP-PZH) największy wzrost zachorowań w Polsce odnotowano w okresie od 01.01.-31.12.2017 r. Wówczas zarejestrowano w całej Polsce 3007 przypadków (zapadalność 7,82/100000 ludności), co w porównaniu z tym samym okresem poprzedniego roku,
w którym zarejestrowano 35 zachorowań (zapadalność 0,09/100000 ludności) stanowi ponad 85-krotny wzrost.

W roku 2018 dzięki podjętym działaniom przeciwepidemicznym udało się ograniczyć szerzenie się zachorowań na wirusowe zapalenie wątroby typu A. W analizowanym roku odnotowano w Polsce 1457 zachorowań wywołanych zakażeniem wirusem Hepatitis A (HAV), a współczynnik zapadalności wyniósł 3,79/100 tys. mieszkańców, podczas gdy w roku 2017 odnotowano 3007 przypadków (współczynnik zapadalności 7,82/100 tys. mieszkańców).

W województwie wielkopolskim w roku 2018 odnotowano 42 przypadki zachorowań na wirusowe zapalenie wątroby typu A, podczas gdy w roku 2017 zarejestrowano 487 przypadków. Współczynnik zapadalności wyniósł 1,20/100 tys. mieszkańców i był znacznie niższy aniżeli w roku 2017 (13,96/100 tys. mieszkańców) oraz niższy niż w Polsce. Na podstawie danych epidemiologicznych z województwa wielkopolskiego ustalono najbardziej prawdopodobne drogi szerzenia zakażeń wirusem HAV tj. pokarmową poprzez spożycie podejrzanych wyrobów garmażeryjnych oraz drogę kontaktową (kontakt domowy/ seksualny).

Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej prowadzą nadzór epidemiologiczny nad chorymi, osobami z kontaktu domowego oraz pracownikami sklepów spożywczych i lokali gastronomicznych.

Opracowała: Izabela Małecka

zamknięty punkt szczepień