Jubileusz 100-lecia obchodzą w tym roku służby sanitarne w Polsce.logo PIS 100lecie

 

 

 

Uroczystość podsumowująca 100-lecie działalności służb sanitarnych w niepodległej Polsce i 65-lecie powstania Państwowej Inspekcji Sanitarnej odbyła się 7 października 2019 r. w Filharmonii Narodowej w Warszawie. Odznakę honorową „Za zasługi dla ochrony zdrowia” nadawaną przez Ministra Zdrowia otrzymał Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny dr n.med Andrzej Trybusz.
MIL 5561 kopia
Zdjecie źródło GIS

 

 

 Z okazji obchodów Jubileuszu 100-lecia Służb Sanitarnych w Polsce, Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Duda
wręczył odznaczenia państwowe zasłużonym pracownikom Państwowej Inspekcji Sanitarnej.
Wielkopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny - Dyrektor Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Poznaniu
dr n. med. Andrzej Trybusz został odznaczony medalem złotym za długoletnią służbę.

 

1

2

4

3
Zdjęcia źródło GIS

 

 

W dniu 8 lutego w Wielkopolskim Urzędzie Wojewódzkim w Poznaniu otwarto wystawę zdjęć fotograficznych przedstawiających pracę Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Wystawa inaugurowała obchody stulecia służb sanitarnych. Wystawę fotograficzną otworzył Wojewoda Wielkopolski Zbigniew Hoffmann wraz z dyrektorem WSSE Andrzejem Trybuszem. Autorem zdjęć jest Piotr Robakowski. 

 

   Programy TV „Na straży zdrowia publicznego”

 

   Prezentacja wideo ze zdjęć na 100 –lecie Służb Sanitarnych

 

   Film na 100 lecie inspekcji sanitarnej

 

   Film prezentujący wydarzenia w WSSE Poznań na 100 lecie inspekcji sanitarnej

 

   Relacja Filmowa z gali z okazji 100 lecia Inspekcji Sanitarnej zorganizowanej przez Wojewódzką Stację Sanitarno Epidemiologiczną w Poznaniu

 

   Film z akcji #ZasadźSięNaZdrowie zorganizowanej przez Państwową Inspekcję Sanitarną oraz Lasy Państwowe

 

 

 

Wystąpienie Wielkopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na otwarciu wystawy w Wielkopolskim Urzędzie Wojewódzkim


Wybór dnia 8 lutego nie jest przypadkowy. W tym dniu, w 1919 roku opublikowana została w Dzienniku Ustaw nr 15 poz. 207 Państwowa Zasadnicza Ustawa Sanitarna. Wprowadzona została w formie dekretu podpisanego przez Naczelnika Państwa – Józefa Piłsudskiego, Prezydenta Ministrów – Ignacego Paderewskiego i Ministra Zdrowia Publicznego – Tomasza Janiszewskiego. Tegoroczny jubileusz, w ramach obchodów którego planujemy wiele przedsięwzięć na szczeblu wojewódzkim i powiatowym, jest przede wszystkim doskonałą okazją do przypomnienia historii Służb Sanitarnych przez pryzmat ludzi, którzy je tworzyli – ich osiągnięć, zaangażowania, często poświęcenia w trudnej, a niekiedy niebezpiecznej pracy (np. zwalczanie epidemii chorób zakaźnych). Jest to także okazja do przypomnienia działań służb sanitarnych na rzecz przywracania i utrzymania bezpieczeństwa epidemiologicznego i sanitarnego.

            Ustawa z dnia 8 lutego 1919 r. stanowiła podstawę do organizacji i działania całej służby zdrowia w odradzającej się RP, zarówno w części zapobiegawczej, jak i leczniczej.

Szczególnie niebezpieczne dla zdrowia publicznego były szerzące się wówczas epidemie chorób zakaźnych (m.in. dury, błonica, czerwonka,  cholera, gruźlica), którym sprzyjała migracja ludności, dyslokacja wojsk, zniszczenia infrastruktury sanitarnej kraju, trudności w zaopatrzeniu w żywność.

Do walki z epidemiami w 1919 r. powołano Centralny Komitet do Walki z Durem Plamistym („Cekadur”),a  w 1920 r. Sejm powołał Urząd Naczelnego Nadzwyczajnego Komisarza do Walki z Epidemiami (NNK), powierzając mu koordynację działań przeciwepidemicznych. W gestii Naczelnego Komisarza były stałe i ruchome szpitale epidemiczne, kąpieliska i łaźnie oraz kolumny dezynfekcyjno-kąpielowe. Wobec uzyskania względnej stabilizacji sytuacji epidemiologicznej, w 1923 r. Urząd Naczelnego Komisarza został rozwiązany, a zadania przejęte przez Ministerstwo Zdrowia Publicznego.

Powołanie Naczelnego Komisarza do Walki z Epidemiami było poprzedzone w listopadzie 1918 r. utworzeniem Centralnego Zakładu Epidemiologicznego, samodzielnej placówki naukowo-doradczej i diagnostycznej. W październiku 1921r. został on przekształcony w Państwowy Zakład Epidemiologiczny, a następnie 7 września 1923 r. w Państwowy Zakład Higieny (PZH). Ta naukowo-badawcza placówka prowadziła badania nad mechanizmami szerzenia się chorób zakaźnych, metodami ich zwalczania oraz zapobiegania.

Poprawa sytuacji epidemiologicznej pozwoliła PZH na rozszerzenie (od 1927 r.) obszaru badań naukowych, dostosowując go do potrzeb zdrowia publicznego, a w szczególności: profilaktyki, diagnostyki i leczenia chorób zakaźnych, produkcji i kontroli surowic i szczepionek, kontroli leków. Badania obejmowały też zagadnienia higieny pracy, higieny żywności, żywienia i przedmiotów użytku, higieny psychicznej, inżynierii i administracji sanitarnej. Do 1939 r. na terenie kraju utworzono 13 filii PZH, które składały się z oddziałów: bakteriologicznego, badania żywności i przedmiotów użytku oraz badania wody.

Filię PZH utworzono także w 1936 r. Poznaniu. Prowadzono w niej m.in. badania wody z rzeki Warty, zakładu wodociągowego miasta Poznania. W Zakładzie Mikrobiologii odbywały się szczepienia przeciw płonicy, była produkowana szczepionka przeciwgruźlicza.

Nie do przecenienia była działalność dydaktyczna PZH, prowadzona przez powołaną przy Zakładzie Państwową Szkołę Higieny, przygotowującą poprzez liczne szkolenia pracowników służb sanitarno-epidemiologicznych.

W omawianym okresie zagadnienia sanitarno-epidemiologiczne należały do kompetencji władz administracji ogólnej, a więc na szczeblu województwa – do wojewodów za pośrednictwem wydziałów zdrowia, na szczeblu powiatu – do starostów za pośrednictwem lekarza powiatowego.

Lekarz powiatowy (miejski) wykonywał powierzone zadania przy pomocy kontrolerów sanitarnych, natomiast badania laboratoryjne dla potrzeb sanitarno-epidemiologicznych wykonywał Państwowy Zakład Higieny z jego filiami terenowymi.

W latach 1919-1939 uzyskano w walce z chorobami zakaźnymi istotne efekty wyrażające się w likwidacji lub ograniczeniu rozmiarów epidemii szeregu chorób zakaźnych, zwłaszcza w pierwszych latach powojennych. Zorganizowana została również sprawnie działająca trójstopniowa struktura (centralna, wojewódzka i powiatowa) urzędów realizujących zadania zdrowia publicznego, w tym nadzoru sanitarno-przeciwepidemicznego.

W latach 1940-1944 niemieckie władze okupacyjne w obawie przed chorobami zakaźnymi pozwoliły na ograniczoną, ściśle kontrolowaną działalność przeciwepidemiczną i sanitarną. Pod jej osłoną rozwinęła się działalność konspiracyjna, w której największe znaczenie miała tajna produkcja szczepionki przeciwko durowi wysypkowemu. Potajemnie dostarczano ją m.in. do więzień, obozów koncentracyjnych, oddziałów partyzanckich.

Przesuwający się ze wschodu front działań wojennych w połączeniu z olbrzymimi ruchami migracyjnymi ludności w warunkach skrajnie złego stanu sanitarnego kraju oraz niedożywienia ludności spowodowały w latach 1944 – 1946 liczne epidemie chorób zakaźnych, w tym duru wysypkowego, duru brzusznego i durów rzekomych, czerwonki i błonicy. Znaczącym problemem społecznym i zdrowotnym stała się gruźlica i choroby weneryczne.

W tej sytuacji, grożącej wybuchami kolejnych epidemii, powołany zostaje (w 1944 r.) Nadzwyczajny Komisariat do Walki z Epidemiami (NNK), który po utworzeniu w 1945 r. Ministerstwa Zdrowia zostaje włączony w jego struktury. Na szczeblu terenowym – w miarę przemieszczania się linii frontu – tworzone są kolejne wojewódzkie nadzwyczajne komisariaty do walki z epidemiami.

Następuje restytucja Fili PZH. W Poznaniu jej uroczyste otwarcie nastąpiło 22 maja 1946 r. Filie terenowe prowadziły badania laboratoryjne, czuwały nad prawidłową rejestracją chorób zakaźnych oraz oceniały sytuację epidemiologiczną.

W 1947 r. Nadzwyczajny Komisariat do Walki z  Epidemiami został przekształcony w Departament Sanitarno-Epidemiologiczny Ministerstwa Zdrowia, a w wydziałach zdrowia na szczeblach wojewódzkim i powiatowym utworzono oddziały sanitarno-epidemiologiczne.

W 1952 r. filie PZH zostały przekształcone w stacje sanitarno-epidemiologiczne. Utworzenie stacji wojewódzkich, a następnie sieci stacji szczebla powiatowego (tj. powiatowych, miejskich, dzielnicowych i portowych) dały podwaliny pod funkcjonującą do dnia dzisiejszego strukturę organizacyjną Inspekcji Sanitarnej.

Zakończeniem tego etapu organizacji jednolitej struktury organizacyjnej służby sanitarno-epidemiologicznej staje się powołanie Państwowej Inspekcji Sanitarnej na podstawie dekretu z dnia 14 sierpnia 1954 r. Bieżący rok jest, więc także rokiem jubileuszu 65-lecia powstania Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Na czele Inspekcji Sanitarnej stał Główny Inspektor Sanitarny, podporządkowany Ministrowi Zdrowia. Jego działalność obejmowała obszar całego kraju, a terenowymi organami stali się inspektorzy sanitarni, obejmujący swoją działalnością obszary odpowiadające jednostkom administracyjnego podziału kraju z wyjątkiem portowych inspektorów sanitarnych działających na terenie portów, którzy przejęli zadania dotychczasowych portowych urzędów zdrowia.

Jako zadania Inspekcji Sanitarnej dekret określił:

            - wykonywanie zapobiegawczego oraz bieżącego nadzoru sanitarnego,
            - zapobieganie powstawaniu chorób zakaźnych i zawodowych oraz zwalczanie tych chorób,
            - popularyzowanie zasad higieny oraz sposobów zapobiegania chorobom.

Aparatem wykonawczym inspektorów sanitarnych stały się wojewódzkie, powiatowe, miejskie, dzielnicowe i portowe stacje sanitarno-epidemiologiczne, będące zakładami służby zdrowia. Dyrektorem stacji był inspektor sanitarny, właściwy dla obszaru działania, będący równocześnie zastępcą kierownika wydziału zdrowia prezydium rady narodowej.

W strukturach organizacyjnych stacji, obok komórek realizujących nadzór sanitarny bieżący i zapobiegawczy, działania przeciwepidemiczne oraz oświatę zdrowotną, przewidziano również laboratoria. Na szczeblu wojewódzkim były one we wszystkich czterech podstawowych pionach merytorycznych, a  więc w dziale higieny komunalnej, higieny żywienia i żywności, higieny pracy oraz epidemiologii. Natomiast liczba pracowni na szczeblu powiatowym została uzależniona od liczby mieszkańców powiatu.

W 1975 r. nastąpiła zmiana struktury administracyjnej kraju, polegająca na utworzeniu 49 województw i likwidacji powiatów. Wymagało to odpowiedniego dostosowania struktur Inspekcji Sanitarnej. Powołano więc 49 wojewódzkich inspektorów sanitarnych, a w miejsce powiatowych inspektorów sanitarnych powołano terenowych inspektorów sanitarnych. 1 września 1985 r. weszła w życie ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. Nr 12, poz. 49), która po licznych nowelizacjach jest nadal obowiązującym aktem prawnym.

W wyniku reformy ustrojowej kraju, z dniem 1 stycznia 1999 r. Inspekcja Sanitarna  z państwowego organu rządowej administracji specjalnej została przekształcona w rządową zespoloną inspekcję sanitarną na szczeblu wojewódzkim, natomiast na szczeblu lokalnym (terenowym) – weszła w skład powiatowej administracji zespolonej. Dostosowano organizację stacji do nowych wymogów ustawowych, tworząc z byłych 49 wojewódzkich stacji sanitarno-epidemiologicznych 16 stacji wojewódzkich odpowiadających nowej strukturze administracyjnej kraju, a z pozostałych 33 stacji utworzono początkowo oddziały zamiejscowe stacji wojewódzkich, a następnie połączono je z odpowiednimi powiatowymi stacjami sanitarno-epidemiologicznymi, powstałymi z przekształcenia terenowych stacji sanitarno-epidemiologicznych w stacje powiatowe.

Zmiana ustawy o działach administracji rządowej oraz niektórych innych ustaw z dnia 1 stycznia 2000 r. zmieniła dotychczasowe usytuowanie Głównego Inspektora Sanitarnego jako zastępcy Ministra Zdrowia do spraw sanitarno-epidemiologicznych, ustanawiając go centralnym organem administracji rządowej, wykonującym swoje zadania przy pomocy Głównego Inspektoratu Sanitarnego.

Ustawa o zmianie ustawy o Inspekcji Sanitarnej oraz niektórych ustaw  (DZ.U. Nr 128, poz. 1407), która weszła w życie 1 stycznia 2002 r. zmieniła umiejscowienie organów Inspekcji Sanitarnej przywracając wcześniej obowiązujące pionowe podporządkowanie organów inspekcji. Kolejna zmiana z dnia 1 marca 2002 r. ustawy o Inspekcji Sanitarnej oraz zmianie innych ustaw (Dz.U. Nr 37, poz. 329) dokonała zmiany nazwy Inspekcji Sanitarnej na Państwową Inspekcję Sanitarną (PIS) oraz odpowiednio jej organów na państwowego (wojewódzkiego, powiatowego, granicznego) inspektora sanitarnego. Trwający proces integracyjny z Unią Europejską stworzył potrzebę szczególnego zwrócenia uwagi na ochronę granic, ponieważ z momentem akcesji granice północne i wschodnie Polski stawały się granicami zewnętrznymi UE. Spowodowało to konieczność powołania państwowych granicznych inspektorów sanitarnych.

Lata 2002-2004 to okres bardzo intensywnych prac w PIS związanych z końcowym etapem przygotowań do integracji z Unią Europejską.

Dokonano głębokich zmian w aktach prawnych określających kompetencje PIS, dostosowując je do prawodawstwa Unijnego. Dotyczyło to zwłaszcza prawa żywnościowego, nadzoru nad wodą przeznaczoną do spożycia przez ludzi, produkcji i nadzoru nad kosmetykami. Zrestrukturyzowano bazę laboratoryjną w stacjach sanitarno-epidemiologicznych (SSE), likwidując ok. 260 laboratoriów w PSSE nie spełniających wymogów. W pozostałych laboratoriach rozpoczęto wdrażanie systemu jakości, pozwalającego na uzyskanie akredytacji.

Towarzyszyła tym procesom intensywna działalność szkoleniowa, obejmująca pracowników wszystkich szczebli inspekcji, łącznie ze szkoleniami zagranicznymi lub prowadzonymi w kraju przez ekspertów z państw tzw. „starej Unii”.

            Ostatnia zmiana systemowa to włączenie z dniem 1.01.2010 r. struktur Państwowej Inspekcji Sanitarnej do administracji zespolonej na szczeblu województwa i powiatu.

            Współczesność PIS – tworzą przede wszystkim kompetentni, dobrze wykształceni pracownicy, w zdecydowanej większości legitymujący się wyższym wykształceniem, posiadający ukończone specjalizacje lub studia podyplomowe. Wyposażenie SSE to nowoczesna aparatura badawcza wykorzystywana w laboratoriach WSSE i PSSE naszego województwa, z których wszystkie posiadają wdrożone systemy jakości potwierdzone certyfikatami Polskiego Centrum Akredytacji.

Ambicją naszą jest sprostać współczesnym wyzwaniom i zagrożeniom w tym epidemiologicznym i sanitarnym i tak jak nasi poprzednicy zapewniać  bezpieczeństwo zdrowotne mieszkańcom naszego regionu, działając na rzecz wysokiego poziomu zdrowia publicznego.

 

 

Akcja Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz Lasów Państwowych #ZasadźSięNaZdrowie zorganizowana z okazji 100 lecia Inspekcji Sanitarnej oraz 95 lecia Lasów Państwowych

 

 

 

   Oficjalna strona 100 lat Służb Sanitarnych Głównego Inspektora Sanitarnego

 

 

 

   13 "Na straży zdrowia publicznego " - nowy cykl w TVP 3 Poznań.



Cykl programów pt. „Na straży zdrowia publicznego”, które powstały na 100-lecie istnienia służb sanitarnych w Polsce przybliżają historię powstania oraz prezentują tematy związane z najnowszymi osiągnięciami i wyzwaniami służb sanitarnych w Polsce.

Odcinek pierwszy:

https://poznan.tvp.pl/41937705/27032019


 Odcinek drugi:

https://poznan.tvp.pl/42156390/10042019


Odcinek trzeci:

https://poznan.tvp.pl/42349817/24042019


Odcinek czwarty:

https://poznan.tvp.pl/42589060/11052019


Odcinek piąty:

https://poznan.tvp.pl/42803268/26052019


Odcinek szósty:

https://poznan.tvp.pl/42963509/05062019


Odcinek siódmy:

https://poznan.tvp.pl/43843202/07082019


Odcinek ósmy:

https://poznan.tvp.pl/41933222/na-strazy-zdrowia-publicznego