wsse-poznanPaństwowa Inspekcja Sanitarna w Wielkopolsce
Olbrzymie zniszczenia wojenne, duża migracja ludności, brak możliwości utrzymania higieny, tworzyły niebezpieczeństwo wybuchów epidemii. W miarę przesuwania się frontu na zachód, w kolejnych oswobodzonych województwach powoływano komisarzy prowincjonalnych, którzy mieli za zadanie zwalczać pojawianie się na ich terenie ognisk epidemicznych. W swojej pracy opierali się oni na lekarzach powiatowych i miejskich. Największe zagrożenie wówczas stwarzał dur plamisty. Jego ogniska w transportach repatriacyjnych oraz u osób wracających z obozów koncentracyjnych miały charakter endemiczny. W kraju zniszczonym przez wojnę i okupacje, już po zakończeniu działań wojennych w 1945 r., zmarło z powodu duru plamistego 1285 osób, na 15808 przypadków.

W Poznaniu Naczelny Nadzwyczajny Komisariat do Walki z Epidemiami (NNK) rozpoczął działalność w 1945r. Został on podporządkowany powołanemu wówczas Ministerstwu Zdrowia. Natomiast w poszczególnych województwach przy Wydziałach Zdrowia utworzono Wojewódzkie NNK. W miastach i powiatach zorganizowano trzy osobowe kolumny dezynfektorskie (łącznie 57) i kolumny sanitarne, składające się z trzech kontrolerów sanitarnych i ewentualnie pielęgniarki. Ogółem w województwie poznańskim w 1952r. działało 142 kontrolerów sanitarnych. Przeciwepidemiczne badania laboratoryjne prowadzono natomiast w stolicy Wielkopolski. W Fili Państwowego Zakładu Higieny (PZH) badania laboratoryjne wykonywano w oddziałach: bakteriologicznym, badania żywności oraz inżynierii sanitarnej. Pracownicy Fili zajmowali się również oświatą sanitarną.

Mocą uchwały Prezydium Rządu nr 27/52 z dnia 2 II 1952r. w sprawie powołania stacji sanitarno–epidemiologicznych, filie PZH zostały przekształcone w stacje sanitarno–epidemiologiczne.

schemat 1952 75

Tak więc Filia PZH w Poznaniu, pracująca wówczas pod kierunkiem prof. Jana Adamskiego, uległa przekształceniu w Wojewódzką Stację Sanitarno–Epidemiologiczną w Poznaniu (na terenie kraju utworzono wówczas 13 wojewódzkich stacji i dwie miejskie w Warszawie i Łodzi).

Pierwszym dyrektorem poznańskiej WSSE został dr Stanisław Grzymała, pełniący tę funkcję od 1 X 1952r. do 15 X 1966r. W 1953r. na podstawie uchwały Prezydium Rządu w sprawie rozbudowy służby sanitarno–epidemiologicznej, powstały prawne warunki do tworzenia stacji powiatowych (miejskich). Stanisław Grzymała będąc dobrym organizatorem doprowadził wkrótce do powstania Stacji Sanitarno–Epidemiologicznych w każdym ówczesnym powiecie województwa poznańskiego. Odtąd Stacja Wojewódzka i jej stacje powiatowe miały sprawować nadzór nad sytuacją sanitarno–epidemiologiczną w województwie.

Na podstawie dekretu z dnia 14 sierpnia 1954r. została powołana Państwowa Inspekcja Sanitarna (PIS) którą podporządkowano Ministerstwu Zdrowia.

stacje 1954 75

Od 1954 roku Stacje Sanitarno–Epidemiologiczne będąc społecznymi zakładami służby zdrowia, stały się jednocześnie podstawowymi jednostkami organizacyjnymi PIS. Powołano też Państwowych Inspektorów Sanitarnych: wojewódzkich, powiatowych, miejskich, dzielnicowych i portowych. Na terenie województwa poznańskiego we wszystkich powiatach oraz miastach stanowiących powiaty (Gniezno, Kalisz, Ostrów Wlkp., Piła, Poznań), powołano państwowych, powiatowych (miejskich) inspektorów sanitarnych. W 1957r. Poznań otrzymał status miasta wydzielonego na prawach województwa miejskiego w związku z tym w stolicy Wielkopolski powołano dzielnicowych inspektorów sanitarnych. Na szczeblu wojewódzkim natomiast powołani zostali: Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Poznaniu z siedzibą przy ulicy Libelta 36 oraz Państwowy Inspektor Sanitarny dla miasta Poznania z siedzibą przy ulicy Sierocej 10. Wojewódzkim Inspektorem został dotychczasowy dyrektor WSSE dr med. Stanisław Grzymała.

Od 1955r. funkcjonował ustalony zarządzeniem Ministra Zdrowia ujednolicony schemat organizacyjny stacji sanitarno–epidemiologicznych.
Strukturę organizacyjną stacji powiatowych (miejskich, dzielnicowych) uzależniono od liczby mieszkańców powiatu (miasta, dzielnicy).

schemat wsse 1955 75

W latach 1958–1966 nastąpiło znaczne zwiększenie aktywności Wojewódzkiej Stacji Sanitarno–Epidemiologicznej w Poznaniu, a to dzięki zaangażowaniu jej dyrektora dr hab. Stanisława Grzymały. W 1962r. utworzono pierwszą w Polsce Pracownie Grzyboznawczą. W oparciu o tę Pracownię WSSE w Poznaniu przygotowała kadry grzyboznawcze dla wszystkich instytucji kontrolnych(Stacji Sanitarno–Epidemiologicznych, Państwowej Inspekcji Handlowej, przetwórni grzybów, punktów skupu). Po 1960r. w województwie poznańskim funkcjonowały 33 stacje sanitarno–epidemiologiczne powiatowe i miejskie, z tego 10 stacji dysponowało laboratoriami. Ta struktura organizacyjna przetrwała do 1975 r.

W 1975 r. na mocy decyzji Sejmu PRL utworzono 49 województw. Dotychczasowe województwo poznańskie zostało podzielone na pięć nowych jednostek administracyjnych o randze województw, z siedzibami w Kaliszu, Koninie, Lesznie, Pile i Poznaniu a stolica Wielkopolski przestała pełnić rolę województwa miejskiego. W Poznaniu zostały zlikwidowane stacje sanitarno–epidemiologiczne dzielnicowe, a stacja miasta Poznania zaczęła działać pod nazwą Terenowej Stacji Sanitarno–Epidemiologicznej Poznań Miasto. W wyniku zmian granic administracyjnych województwa likwidacji uległy stacje w Obornikach i Wrześni. W nowych granicach, łącznie z Wojewódzką Stacją Sanitarno–Epidemiologiczną w Poznaniu zaczęły funkcjonować zamiast powiatowych Terenowe Stacje Sanitarno–Epidemiologiczne w Gnieźnie, Szamotułach, Śremie i Środzie. WSSE w Poznaniu podporządkowano też Terenową Stację Sanitarno–Epidemiologiczną Poznań Miasto i Terenową Stację Sanitarno–Epidemiologiczną Poznań Obwód. Natomiast w utworzonych województwach: kaliskim, konińskim, leszczyńskim i pilskim, stacje będące dotychczas stacjami powiatowymi przekształcono w Wojewódzkie Stacje Sanitarno–Epidemiologiczne.

Od 1 września 1985r. zaczęła obowiązywać nowa Ustawa z dnia 14 marca 1985r., o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. 1985 Nr 12 poz.49). Ustawa ta późniejszymi zmianami obowiązuje do dzisiaj.

Zasadnicze zmiany organizacji Państwowej Inspekcji Sanitarnej, dokonane zostały w związku z wprowadzeniem w 1999 roku reformy ustrojowej kraju, a zostały one wprowadzone tzw. Ustawą kompetencyjną z dnia 24 lipca 1998r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. z 1998r., Nr 106, poz. 668). Z dniem 1 stycznia 1999 roku Inspekcja Sanitarna z państwowego organu rządowej administracji niezespolonej została przekształcona w rządową zespoloną inspekcję sanitarną na szczeblach wojewódzkim i powiatu.

Z byłych 49 wojewódzkich stacji sanitarno-epidemiologicznych utworzono 16 wojewódzkich stacji sanitarno-epidemiologicznych odpowiadających strukturze administracyjnej kraju. Z kolei terenowe stacje sanitarno-epidemiologiczne przekształcono w powiatowe stacje sanitarno-epidemiologiczne, których ilość powiększono o nowo zorganizowane stacje w powiatach, w których do końca 1998 r. nie było siedzib stacji sanitarno- epidemiologicznych.

Z dniem 1 stycznia 2002r., na mocy Ustawy z dnia 24 sierpnia 2001r. o zmianie ustawy o Inspekcji Sanitarnej oraz niektórych ustaw, (Dz. U. z 2001 r. Nr 128, poz. 1407) inspekcja sanitarna wróciła do struktury pionowej sprzed 1 stycznia 1999r. i stała się administracją niezespoloną. W związku z tym, Główny Inspektor Sanitarny dostosował organizację stacji sanitarno-epidemiologicznych do wymogów wynikających z ustawy kompetencyjnej.

Kolejna zmiana podporządkowania nastąpiła z dniem 1 stycznia 2010r., kiedy to jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej(PIS) powróciły do struktur administracji zespolonej.
Aktualnie w województwie wielkopolskim funkcjonuje 31 powiatowych stacji sanitarno–epidemiologicznych (PSSE), z których 9 posiada bazę laboratoryjną. (Gniezno, Jarocin, Kalisz, Kępno, Konin, Krotoszyn, Leszno, Ostrów Wielkopolski, Piła).

strktura org wlkp

Działalność Państwowej Inspekcji Sanitarnej (PIS) województwa wielkopolskiego jest ukierunkowana na wykonywanie zadań z zakresu szeroko pojętej ochrony zdrowia przed niekorzystnym wpływem szkodliwych i uciążliwych czynników. Sprawuje ona nadzór m.in. nad warunkami Higieny w różnych dziedzinach życia, gromadzi dane epidemiologiczne. Jej celem jest także zapobieganie powstawaniu chorób, głównie zakaźnych i zawodowych.

Wojewódzka Stacja Sanitarno–Epidemiologiczna w Poznaniu koordynuje i nadzoruje działalność PIS w województwie wielkopolskim. Działalność ta jest skuteczna dzięki wysokim kwalifikacjom jej pracowników, wyposażeniu laboratoriów w nowoczesną aparaturę. Oddziały WSSE w Poznaniu mają wdrożone systemy zarządzania jakością, potwierdzone w przypadku laboratoriów certyfikatami akredytacyjnymi.

WSSE w zakresie swoich kompetencji współpracuje z wieloma instytucjami m.in. Uniwersytetem Medycznym, instytutami naukowo–badawczymi, inspekcjami (weterynaryjną, ochrony środowiska, pracy, farmaceutyczną, ochrony roślin i nasiennictwa, jakości handlowej artykułów rolno spożywczych), Wielkopolskim Centrum Zdrowia Publicznego, Wielkopolskim Centrum Medycyny Pracy, Wielkopolskim Centrum Pulmonologii i Torakochirurgii, Kuratorium Oświaty w Poznaniu.