Bąblowica - Echinokokoza
Bąblowica jest to choroba odzwierzęca (zoonoza) wywoływana przez larwalne postacie tasiemców z rodzaju Echinococcus. Larwy tych tasiemców, rozwijając się, tworzą formy pęcherzy – stąd polska nazwa bąblowiec. Najczęściej bąblowicę u ludzi wywołują dwa gatunki tasiemców:
- Echinococcus granulosus - wywołujący bąblowicę jednojamową (jednokomorową),
- Echinococcus multilocularis – wywołujący bąblowicę wielojamową (wielokomorową).

Przebieg choroby uzależniony jest od lokalizacji pasożyta. Tasiemce mogą ulokować się w każdym organie lub tkance, lecz w 80-95% przypadków bąblowicy znajdowane są w wątrobie i płucach. Z uwagi na powolny wzrost torbiele E. granulosus nie wywołują początkowo objawów chorobowych i są wykrywane przypadkowo, przy wykonywaniu badań obrazowych. W wyniku kilkuletniego rozwoju bąblowce mogą osiągać do kilkunastu centymetrów średnicy – wówczas uciskając na drogi żółciowe, powodują zastój żółci i rozwój żółtaczki, a w przypadku ucisku na naczynia wnęki wątrobowej wywołują nadciśnienie. Przy lokalizacji płucnej duże torbiele objawiają się kaszlem, skróceniem oddechu i/lub bólem w klatce piersiowej. Szczególnie niebezpieczne są larwy rozwijające się w ośrodkowym układzie nerwowym i gałce ocznej, gdzie efektem ucisku może być poważne uszkodzenie narządu. Postać E. multilocularis rozwija się głównie w wątrobie, wytwarzając wypustki przenikające do miąższu wzdłuż naczyń krwionośnych. W trakcie dalszego wzrostu larwy powstają pęcherzyki, o średnicy od 0,5 do 6mm, które mogą odrywać się od torbieli i tworzyć przerzuty, przemieszczając się drogą naczyń krwionośnych i chłonnych najczęściej do płuc i mózgu.
Do zarażenia dochodzi drogą pokarmową, poprzez spożycie jaj tasiemca z zanieczyszczonym pokarmem/wodą, przeniesienie jaj do ust za pomocą brudnych rąk. Jaja znajdować się mogą na sierści, pysku i języku zakażonych zwierząt oraz na skażonych przedmiotach.

W Polsce źródłem zakażenia jest pies, lis oraz zanieczyszczony pokarm.
Nie przestrzeganie zasad higieny, bliski kontakt z zakażonymi zwierzętami i spożywanie niedogotowanej, niemytej, skażonej jajami tasiemca żywności (np. warzyw, owoców leśnych) stanowią czynniki ryzyka zakażenia.

Osoby, które mają bezpośredni kontakt z lisami i ich kałem powinny używać środków ochrony osobistej (przede wszystkim rękawic ochronnych) oraz przestrzegać podstawowych zasad higieny, w tym nie jeść owoców i warzyw bez ich uprzedniego dokładnego umycia, a także pamiętać o każdorazowym myciu rąk przed przygotowaniem lub spożywaniem posiłków.

Nie ma możliwości zarażenia się od chorego człowieka.

Kryteria rozpoznania - co najmniej jedno z następujących pięciu kryteriów:
- wykrycie Echinococcus granulosus lub Echinococcus multilocularis w badaniu histopatologicznym lub parazytologicznym,
- wykrycie cyst o budowie charakterystycznej dla Echinococcus granulosus w wycinkach chirurgicznych,
- wykrycie typowych zmian organów w badaniu obrazowym ( np. tomografia komputerowa, USG, MRI) oraz potwierdzenie ich etiologii testem serologicznym,
- wykrycie swoistych przeciwciał przeciw Echinococcus spp. W surowicy krwi przy pomocy testu serologicznego o wysokiej czułości oraz potwierdzenie ich występowania testem serologicznym o wysokiej swoistości,
- wykrycie kwasu nukleinowego Echinococcus granulosus lub Echinococcus multilocularis w materiale klinicznym.

Leczenie bąblowicy polega na chirurgicznym usunięciu cyst i zastosowaniu odpowiednich leków.
Liczba zachorowań oraz zapadalność w Wielkopolsce i w Polsce w latach 2010-2016:

 

ROK

WIELKOPOLSKA

POLSKA

l. zachorowań

zapadalność

l. zachorowań

zapadalność

2010

0

-

36

0,09

2011

1

0,03

20

0,05

2012

0

-

28

0,07

2013

0

-

39

0,10

2014

1

0,03

48

0,12

2015

1

0,03

48

0,12

2016

1

0,03

64

0,17

 

Więcej informacji nt. bąblowicy znajdziesz w materiale "Bąblowiec wielojamowy - niebezpieczny dla człowieka pasożyt lisów" (PDF) opracowanym w Pracowni Parazytoz Zwierząt Domowych Instytutu Parazytologii Polskiej Akademii Nauk.

Opracowała: Izabela Małecka